اقتصاد رفتاری چیست؟

آخرین عیدی که گرفته‎اید را چطور خرج کرده‎اید؟ آیا هزینه سفر به شمال را از پاداش آخر سال پرداخت می‎کنید یا حقوقی که دریافت کرده‎اید؟

آیا افرادی که طلاق گرفته‎اند و می‎گویند:” من هیچ روز خوشی را با او نگذرانده‎ام” را دیده‎اید؟

آیا شما هم وقتی علامت قرمز رایگان را می‎بینید، دوباره متن تبلیغ را از اول با دقت می‎خوانید؟

احیانا شما جزء افرادی نیستید که فکر می‎کنید فردا، سرحال‎تر، خوشبخت‎تر، خوشحال‎تر هستید و فقط الان حالِ زندگی کردن ندارید؟

خوب برسیم به سوال اصلی. اقتصاد رفتاری چیست؟

اقتصاد رفتاری چیست؟

اگر سوال‎های ابتدای متن را از یک اقتصاددان کلاسیک بپرسید، جواب‎های متفاوتی با یک اقتصاددان رفتاری دریافت خواهید کرد.

اقتصاددان کلاسیک معتقد است:

  • شما هیچ فرقی بین پول‎هایتان نمی‎گذارید. در نتیجه احتمالا با عیدی و حقوق‎تان به صورت یکسان برخورد می‎کنید.
  • اقتصاددان کلاسیک می‎گوید زمانی که فردِ طلاق گرفته همچین جمله‎ای می‎گوید احتمالا هیچ روزِ واقعا خوشی را در زندگی‎اش با شریک زندگی‎اش نگذرانده است. به دلیل اینکه او خاطرات را باید به درستی مرور کرده باشد.
  • همچنین معتقد است اگر در کنار خرید یک لپ تاپ، یک کیف و موس رایگان قرار داده شود، تاثیری در تصمیم گیری شما نخواهد گذاشت. شما می‎توانید سود و زیان خود را مانند حالت عادی بررسی کنید.
  • همچنین یک اقتصاد دان کلاسیک فردی که در لحظه حال هستید را با فردی که برای فردا انتظارش را دارید، یکسان می‎داند.

حال به سراغ یک اقتصاددان رفتاری برویم. او در جواب سوال‎های بالا می‎گوید:

  • شما پولی که به عنوان عیدی و پاداش دریافت کرده‎اید را احتمالا راحت‎تر خرج می‎کنید. در نتیجه بهتر است در روزِ دریافت پاداش، از همکار خود بخواهید آخرین شامی که به شما باخته است را پرداخت کند.
  • اقتصاددان رفتاری می‎گوید آن فرد طلاق گرفته احیانا بر اساس آخرین اطلاعات (تئوری بالاترین – آخرین خاطره) و همچنین اطلاعات در دسترس (که احتمالا دعواهای دادگاه است)، شریک زندگی‎اش را قضاوت می‎کند.
  • زمانی که رایگان می‎بینید، دوپامین‎های مغز به سرعت توجه شما را می‎دزدند و از شما آن کالای رایگان را درخواست می‎کنند.
  • اقتصاددان رفتاری می‎گوید:” انسان‎ها به لحظه حال سوگیری دارند” شما امروز حوصله انجام کارهایتان را ندارید در حالی که نوتیفیکیشن اینستاگرام، تمام توجه شما را به خودش جلب کرده است. در نتیجه کارهای خود را برای فردا خواهید گذاشت. اما فردا نیز، همین اتفاق امروز تکرار می‎شود.

خوب با این همه اختلاف چه کنیم؟

دنیل کانمن در کتاب “تفکر، سریع و کند” ریشه این اختلافات را عنوان می‎کند. او معتقد است که اقتصاد کلاسیک، یک انسان را در شرایط واقعی بررسی نکرده است. اقتصاد کلاسیک در مورد یک انسان معقول و خردمند صحبت می‎کند. در حالی که انسان‎ها در زندگی واقعی دارای خطاهای سیستماتیک مغزی هستند. یعنی خطاهایی که به صورت ناخودآگاه مرتکب می‎شویم و اغلب اوقات نسبت به آن‎ها آگاهی نداریم.

دن آریلی اقتصاد دان دیگر رفتاری نیز معتقد است، نباید بگوییم که انسان نامعقول و نابخرد است. باید بگوییم اقتصاد کلاسیک تعریف صحیحی از معقول و خردمند بودن را در مورد انسان ارائه نداده است.

پیش فرض اول: ما آن فرد معقولی که اقتصاد کلاسیک تعریف کرده است، نیستیم.

اگر این پیش فرض را متوجه شده‎اید، تبریک می‎گویم. از این لحظه می‎توانید دنیا را با لنز اقتصاد رفتاری ببینید. در نتیجه خیلی از اشتباهات را به پای احمق بودن و یا حواس پرت بودن‎تان نخواهید گذاشت. از امروز می‎توانید دلیل خیلی از اشتباهات‎تان را در زندگی پیدا کنید.

حتما از تجربیات خود در زندگی روزمره که با اقتصاد رفتاری ارتباط دارد، برای من بنویسید.

احتمالا درد و دلِ من در ارتباط با اقتصاد رفتاری را خوانده‎اید. شاید همچنین علاقه‎مند باشید برخی از مقالات منتشر شده من (اثر هاله‎ای و فیلترینگ تلگرام) در نشریات در ارتباط با اقتصاد رفتاری را بخوانید.

 

Related Post

2 thoughts on “اقتصاد رفتاری چیست؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *