تا به حال هنگام نماز خواندن یادتان افتاده کلیدی را که دنبالش بودید کجا گذاشته‎اید؟ اگر مراقبه را شروع کرده‎اید، در هنگام مراقبه به یاد مسائلی افتاده‎اید که در طول روز به آن فکر نمی‎کنید؟ آیا ناگهان صورت و بدنتان به خارش نمی‎افتد؟ جواب این سوال‎ها به حالت پیش فرض مغز بر‎می‎گردد. زمانی که می‎توانیم به ایده‎های خلاق دست پیدا کنیم.

مغز هیچگاه خاموش نمی‎شود. خاموش شدن مغز به معنای مرگ انسان است. زمانی که خواب هستیم، مناطقی در مغز فعال هستند. همچنین زمان‎هایی که کاری انجام نمی‎دهیم، قسمتی از مغز به نام DMN فعال است.

فرض کنید یک روز مدام مشغول انجام کارهایتان هستید. در تمام این مدت قسمت ECN یا executive control network مغز فعال است. به خانه می‎رسید و روی مبل لم می‎دهیم. به هیچ چیز خاصی فکر نمی‎کنید. ناگهان به خاطر می‎آورید که هنگام ارسال ایمیل، فایل مورد نظر را ضمیمه ایمیل نکرده‎اید. از خودتان می‎پرسید چطور این مساله در طول روز به یادتان نیامده است؟

در تمام مدتی که بر روی مبل مشغول استراحت بودید و کار خاصی انجام نمی‎دادید، قسمتی از مغز به نام DMN یا default mode network فعال بوده است.

چه ارتباطی بین DMN و ایده‎های خلاق وجود دارد؟
شاید داستان‎های مرتبط با نیوتون یا ارشمیدس را شنیده باشید. معروف است که نیوتون زمانی که زیر درخت سیبی استراحت می‎کرده است، ایده اصلی به ذهنش رسیده‎ است.

همچنین ارشمیدس زمانی که در وان حمام مشغول استراحت بوده‎است به ایده اصلی‎اش دست پیدا کرده است.

به نظر می‎رسد آن لحظه اکتشافی که ناگهان ایده خلاق اصلی به ذهنمان خطور می‎کند، ارتباطی با حالت DMN مغز دارد.

برای اینکه بیشتر با کارکرد این ناحیه از مغز آشنا شوید، به عکس زیر نگاه کنید:

مغز ما در هر لحظه در یکی از 2حالت DMN یا ECN است. و مرتب بین این 2ناحیه در حال تغییر است. زمان‎هایی که مشغول انجام کار هستیم، حالت ECN مغز فعال می‎شود و زمانی که مشغول استراحت می‎شویم ناحیه DMN مغز فعال می‎شود.

چه ارتباطی بین این 2حالت وجود دارد؟
فرض کنید فردی در تمام لحظات مشغول انجام کار است. ناحیه ENC این فرد، بزرگ‎تر از ناحیه DMN خودش است. برای تغییر حالت بین این 2وضعیت باید خون داخل مغز جا به جا شود. در نتیجه اگر ناحیه DMN این فرد کوچک‎تر باشد، خون کمتری در این ناحیه قرار می‎گیرد. پس زمانی که خون در حال انتقال به قسمت ECN است، همان مقدار کم، انتقال پیدا می‎کند. در نتیجه آن فرد نمی‎تواند از تمام قدرت ناحیه ECN مغز خود استفاده کند.

پس اگر می‎خواهیم کارهای اجرایی‎مان را نیز با قدرت و بهتر انجام دهیم، نیاز داریم با استراحت یا عبادت و مسائلی که مرتبط با ناحیه DMN مغز است، این قسمت را نیز به اندازه کافی فعال نگه داریم.

امروزه فعالیت‎های بیشتری را برای فعال نگه داشتن ناحیه DMN مغز می‎شناسیم. به طور مثال رنگ آمیزی جزء مواردی است که می‎تواند ناحیه DMN را فعال کند.

انتشارات مهرسا چند کتاب با همین قصد و نیت، مرتبط با رنگ آمیزی منتشر کرده است.