بر روی هر تیتر کلیک کنید تا متن آن قسمت برای شما به نمایش درآید.

برای آنکه شفاف و راحت مفهوم اقتصاد رفتاری را متوجه شوید، به سوالات زیر برای چند لحظه بیندیشید.

آخرین عیدی که گرفته‎اید را چطور خرج کرده‎اید؟

اگر در پایان سال به شما حقوق و پاداش داده شود، هزینه مسافرت شمال را دوست دارید از حقوق دریافتی پرداخت کنید و یا از پاداش گرفته شده؟

آیا افرادی که طلاق گرفته‎اند و می‎گویند:” من هیچ روز خوشی را با او نگذرانده‎ام” را دیده‎اید؟

آیا شما هم وقتی علامت قرمز رایگان را می‎بینید، دوباره متن تبلیغ را از اول با دقت می‎خوانید؟

احیانا شما جزء افرادی نیستید که فکر می‎کنید فردا، سرحال‎تر، خوشبخت‎تر، خوشحال‎تر هستید و فقط الان حالِ زندگی کردن ندارید؟

فکر می‎کنید نوشابه پپسی خوشمزه‎تر است، یا نوشابه کوکاکولا؟

چند ثانیه‎ای به سوالات بالا بیندیشید، سپس به سراغ جواب‎های این سوال‎ها از دیدگاه اقتصاد رفتاری و اقتصاد کلاسیک در تیتر بعدی بروید.

اقتصاد کلاسیک به شما پاسخ می‎دهد:

آخرین عیدی را اینگونه خرج می‎کنید:

شما هیچ فرقی بین پول‎هایتان نمی‎گذارید. در نتیجه احتمالا با عیدی و درآمدتان به صورت یکسان برخورد می‎کنید. اگر حقوقت‎تان را به حساب بانکی واریز می‎کنید، عیدی و هدیه تولیدتان را هم در حساب بانکی‎تان ذخیره می‎کنید. در مورد سفر شمال نیز، اقتصاد کلاسیک معتقد است تفاوتی بین حقوق و پاداش آخر سال وجود ندارد. و افراد هر کدام از این پول‎ها را در سفر خرج کنند، احساس یکسانی دارند.

فکر می‎کنید بعضی افراد هیچ لحظه خوشی در زندگی مشترک‎شان نداشته‎اند؟

اقتصاددان کلاسیک می‎گوید زمانی که فردِ طلاق گرفته همچین جمله‎ای می‎گوید احتمالا هیچ روزِ واقعا خوشی را در زندگی‎اش با شریک زندگی‎اش نگذرانده است. به دلیل اینکه او خاطرات را باید به درستی مرور کرده باشد. اقتصاددان کلاسیک معتقد است که مردم تحت تاثیر عقلانیت فکر می‎کنند.

در برخورد با آگهی‎های رایگان اقتصاد کلاسیک چه نظری دارد؟

اقتصاد کلاسیک معتقد است اگر در کنار خرید یک لپ تاپ، یک کیف و موس رایگان قرار داده شود، تاثیری در تصمیم گیری شما نخواهد گذاشت. شما می‎توانید سود و زیان خود را مانند حالت عادی بررسی کنید. یعنی اگر 2 لپ تاپ برای خرید وجود داشته باشد و یکی از آن‎ها موس رایگان داشته باشد اما اندکی گران‎تر باشد، شما می‎توانید به راحتی سود و زیان خود را محاسبه کنید و تصمیم بگیرید کدام لپ تاپ را خریداری کنید.

اقتصاد کلاسیک در مورد لحظه حال و آینده این چنین پاسخ می‎دهد:

فردی که در لحظه حال هستید را با فردی که فردا هستید، یکسان است. یعنی با تعریف‎های اقتصاد کلاسیک، شما همان‎قدری امروز دوست دارید رژیم بگیرید، که اول هفته آینده نیز دوست دارید رژیم خود را شروع کنید. همان‎قدری دوست دارید امروز پس انداز کنید، که ترجیح می‎دهید در چند ماه آینده پول‎هایتان را ذخیره کنید.

مغز یک اقتصاددان کلاسیک در مورد پپسی و کوکاکولا چه می‎گوید؟

افراد بعد از آنکه نوشابه را چشیدند، می‎توانند طعمی را که بیشتر دوست دارند تشخیص دهند.

حال به سراغ اقتصادرفتاری برویم. ببینیم با چه جواب‎هایی رو به رو می‎شویم:

آخرین عیدی را اینگونه خرج می‎کنید:

شما پولی که به عنوان عیدی و پاداش دریافت کرده‎اید را احتمالا راحت‎تر خرج می‎کنید. در نتیجه بهتر است در روزِ دریافت پاداش، از همکار خود بخواهید آخرین شامی که به شما باخته است را پرداخت کند. در مورد سفر شمال نیز، اقتصاد رفتاری می‎گوید احتمالا افراد ترجیح می‎دهند با پاداشی که دریافت کرده‎اند به سفر بروند. به دلیل آنکه مردم برای پول‎های دریافتی‎شان حساب ذهنی جداگانه‎ای تشکیل می‎دهند. پولی که حقوق گرفتیم و به سختی به دست آمده را دوست نداریم به راحتی خرج کنیم، در حالی که پاداش و عیدی را به راحتی خرج می‎کنیم.

در مورد فرد طلاق گرفته چطور؟

اقتصاددان رفتاری می‎گوید آن فرد طلاق گرفته احیانا بر اساس آخرین اطلاعات (تئوری بالاترین – آخرین خاطره) و همچنین اطلاعات در دسترس (که احتمالا دعواهای دادگاه است)، شریک زندگی‎اش را قضاوت می‎کند. همچنین، پژوهش‎های اقتصاد رفتاری نشان می‎دهد که افراد اخبار و اطلاعات بد را بیشتر به خاطر می‎آورند. در نتیجه اگر از این فرد در مورد همسرش بپرسید، او بیشتر خاطرات بد زندگی‎اش را به خاطر می‎آورد.

آیا رایگان‎ها در تصمیم‎های ما تاثیر می‎گذارد؟

زمانی که رایگان می‎بینید، دوپامین‎های مغز به سرعت توجه شما را می‎دزدند و از شما آن کالای رایگان را درخواست می‎کنند. رایگان‎ها نوعی از میان‎بر ذهنی محسوب می‎شوند. این میان‎بر ذهنی به شما می‎گوید که کالایی که با خودش رایگان دارد هیجان انگیزتر است و احتمالا سود بیشتری در آن وجود دارد.

در ارتباط با فردی که امروز هستید و تصورتان در مورد فردی که در آینده هستید: اقتصاددان رفتاری می‎گوید:” انسان‎ها به لحظه حال سوگیری دارند” شما امروز حوصله انجام کارهایتان را ندارید در حالی که نوتیفیکیشن اینستاگرام، تمام توجه شما را به خودش جلب کرده است. در نتیجه کارهای خود را برای فردا خواهید گذاشت. اما فردا نیز، همین اتفاق امروز تکرار می‎شود. شما امروز رژیم غذایی را شروع نمی‎کنید، در حالی که رژیک گرفتن را برای اولین شنبه پیش رو و یا اول ماه آینده می‎گذارید. اقتصاد رفتاری می‎گوید انسان‎ها به نوعی “خود”های متفاوتی دارند. “خودِ کنونی” شما با “خودِ آینده”‎ای که تصور می‎کنید متفاوت است.

در مورد نوشابه پپسی و کوکالا نظر اقتصاد رفتاری چیست؟

پژوهش شگفت انگیزی نشان داده است افرادی که بدون دانستن نام برند، طعم 2 نوشابه را بررسی کرده‎اند، پپسی را خوش طعم‎تر انتخاب کرده‎اند. در حالی که افراد زمانی که نام برند نوشیدنی را می‎دانسته‎اند، کوکاکولا را به عنوان نوشابه خوش طعم‎تر انتخاب کرده‎اند. پژوهشگران این پژوهش را در دستگاه تصویر برداری مغزی fMRI بررسی کرده‎اند و متوجه شده‎اند زمانی که فرد می‎داند قرار است نوشابه کوکاکولا بخورد، قبل از لحظه چشیدن طعم نوشابه، بخش‎هایی از مغزش واکنش نشان می‎دهد. به نظر می‎رسد اثر هاله‎ای برند کوکاکولا تاثیر زیادی بر طعم دریافتی ما از این نوشابه می‎کند.